Người viết: Luật sư Phạm Văn Duẩn. Nội dung dựa trên Luật số 106/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/7/2026) và chỉ mang tính giải thích pháp luật, không thay cho tư vấn riêng từng vụ việc.
Nghi ngờ bên phải thi hành án đang chuyển nhượng hoặc giấu tài sản? Hãy trao đổi với luật sư thi hành án dân sự của Công ty Luật Chính Danh để rà soát dấu hiệu, soạn văn bản đề nghị biện pháp bảo đảm gửi cơ quan thi hành án. Hotline/Zalo 0907 399 266.
Mỗi vụ việc cần được luật sư xem xét cụ thể.
Tẩu tán tài sản thi hành án là gì và pháp luật xử lý thế nào?
Tẩu tán tài sản thi hành án là hành vi chuyển nhượng, tặng cho, giấu giếm hoặc làm sai lệch hồ sơ tài sản để trốn tránh nghĩa vụ trong bản án. Pháp luật cho phép áp dụng biện pháp bảo đảm như phong tỏa tài khoản, tạm dừng đăng ký chuyển quyền, tạm giữ tài sản; giao dịch giả tạo có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Nhiều người thắng kiện rồi mới phát hiện bên kia đã sang tên nhà đất cho người thân, rút sạch tài khoản hoặc bán xe ngay sau khi nhận được bản án. Khi đó, bản án vẫn còn đó nhưng không còn tài sản để thi hành.
Bài viết này trình bày cách nhận diện tẩu tán tài sản thi hành án, các biện pháp ngăn chặn theo Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15, hướng xử lý khi giao dịch đã xảy ra và những rủi ro mà người được thi hành án nên lường trước. Thông tin dành cho người dân và doanh nghiệp tại Đồng Nai, được trình bày theo hướng chia sẻ kiến thức pháp luật.
Tóm tắt nhanh về tẩu tán tài sản thi hành án
| Vấn đề | Nội dung cần nhớ | Căn cứ |
|---|---|---|
| Các biện pháp bảo đảm thi hành án | Phong tỏa tài khoản, tài sản đang gửi giữ; tạm ngừng giao dịch, tạm dừng đăng ký, chuyển quyền, thay đổi hiện trạng tài sản; tạm giữ tài sản, giấy tờ; tạm hoãn xuất cảnh | Điều 66 khoản 1 Luật 106/2025/QH15 |
| Ai áp dụng | Chấp hành viên áp dụng ba nhóm đầu; Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh | Điều 66 khoản 2 Luật 106/2025/QH15 |
| Hình thức đề nghị | Đương sự có thể yêu cầu bằng văn bản; người yêu cầu chịu trách nhiệm về yêu cầu của mình | Điều 66 khoản 2, khoản 3 Luật 106/2025/QH15 |
| Hành vi bị cấm | Chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản thi hành án; giả mạo, làm sai lệch hồ sơ, dữ liệu để trốn tránh nghĩa vụ | Điều 16 khoản 1 điểm b, điểm đ Luật 106/2025/QH15 |
| Xử lý giao dịch đã xảy ra | Tòa án nhân dân khu vực giải quyết yêu cầu hủy giấy tờ, giao dịch phát sinh trong quá trình thi hành án | Điều 11 khoản 5 điểm c Luật 106/2025/QH15 |
| Giao dịch giả tạo | Giao dịch xác lập giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba bị vô hiệu | Điều 124 khoản 2 Bộ luật Dân sự 2015 |
Lưu ý: số Điều, khoản nêu trên được tổng hợp từ văn bản và các nguồn pháp luật công khai; cần đối chiếu với toàn văn văn bản trên Công báo trước khi nộp hồ sơ thực tế.
Căn cứ pháp lý áp dụng
- Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15, thông qua ngày 05/12/2025, có hiệu lực từ 01/7/2026 (một số điều có hiệu lực từ 20/01/2026), thay thế Luật số 26/2008/QH12.
- Nghị định số 152/2026/NĐ-CP ngày 13/5/2026 hướng dẫn thi hành Luật, trong đó có nội dung về căn cứ lựa chọn biện pháp bảo đảm.
- Bộ luật Dân sự 2015: Điều 124 khoản 2 (giao dịch giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ) và Điều 131 (hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu).
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung): quy định về biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giai đoạn Tòa án giải quyết vụ án.
- Bộ luật Hình sự 2015: Điều 380 về tội không chấp hành án.
Một điểm cần lưu ý: nhiều bài viết cũ trên mạng vẫn dẫn Luật Thi hành án dân sự năm 2008. Từ ngày 01/7/2026, Luật số 106/2025/QH15 là văn bản áp dụng chính, nên số điều trong các tài liệu cũ về tẩu tán tài sản thi hành án có thể không còn khớp.
Dấu hiệu tẩu tán tài sản thi hành án thường gặp
Pháp luật không liệt kê hết mọi dấu hiệu, nhưng trong thực tế, người được thi hành án thường nghi ngờ khi thấy một hoặc nhiều tình huống sau:
- Tài sản có giá trị (nhà đất, xe, cổ phần) được chuyển nhượng hoặc tặng cho người thân ngay sau khi vụ kiện bắt đầu hoặc sau khi bản án có hiệu lực.
- Giá chuyển nhượng thấp bất thường so với giá trị thực của tài sản.
- Tài khoản ngân hàng bị rút hoặc chuyển hết số dư trong thời gian ngắn.
- Tài sản đứng tên người khác nhưng người phải thi hành án vẫn sử dụng, quản lý.
- Người phải thi hành án thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc, hoặc khai báo không có tài sản trong khi vẫn duy trì mức sống tương xứng.
Những dấu hiệu tẩu tán tài sản thi hành án nêu trên chỉ mang tính tham khảo thực tiễn, chưa đủ để kết luận có tẩu tán. Việc có tẩu tán tài sản thi hành án hay không phải được cơ quan có thẩm quyền xác minh, và nếu có tranh chấp về giao dịch thì do Tòa án quyết định.
Người được thi hành án không nên tự công bố, đăng tải nghi ngờ của mình lên mạng xã hội, vì có thể ảnh hưởng đến danh dự của người khác và phát sinh rủi ro pháp lý ngược lại.
Ngăn chặn chuyển nhượng tài sản: các biện pháp bảo đảm thi hành án theo Luật 106/2025/QH15
Khi có căn cứ lo ngại xảy ra tẩu tán tài sản thi hành án, biện pháp bảo đảm thi hành án là công cụ để giữ nguyên hiện trạng tài sản trước khi cưỡng chế. Điều 66 khoản 1 Luật số 106/2025/QH15 quy định các nhóm biện pháp dưới đây. Nhóm biện pháp bảo đảm thi hành án này được thiết kế để ngăn chặn chuyển nhượng tài sản trước khi cưỡng chế.
Phong tỏa tài khoản, tài sản đang gửi giữ
Biện pháp này nhằm giữ lại số tiền trong tài khoản ngân hàng hoặc tài sản mà người phải thi hành án đang gửi giữ tại tổ chức khác, để tránh bị rút hoặc chuyển đi. Đây thường là biện pháp được cân nhắc đầu tiên khi biết người phải thi hành án có tài khoản.
Tạm ngừng giao dịch, tạm dừng đăng ký, chuyển quyền, thay đổi hiện trạng tài sản
Với nhà đất, xe cộ và các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, biện pháp này nhằm ngăn chặn việc sang tên, chuyển nhượng, hoặc thay đổi hiện trạng tài sản. Đây là biện pháp ngăn chặn chuyển nhượng tài sản quan trọng nhất khi mục tiêu là nhà đất đang đứng tên người phải thi hành án.
Về loại hình tranh chấp liên quan đất đai bị ngăn chặn giao dịch, bạn có thể tham khảo thêm bài viết đất đai bị ngăn chặn giao dịch.
Tạm giữ tài sản, giấy tờ
Biện pháp này cho phép tạm giữ tài sản hoặc giấy tờ có liên quan, ví dụ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, để ngăn việc sử dụng giấy tờ thực hiện giao dịch chuyển dịch tài sản. Biện pháp bảo đảm thi hành án này bổ trợ cho việc ngăn chặn chuyển nhượng tài sản.
Tạm hoãn xuất cảnh
Đây là biện pháp đặc biệt, do Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự áp dụng theo Điều 66 khoản 2 Luật 106/2025/QH15, nhằm tránh trường hợp người phải thi hành án rời khỏi Việt Nam để trốn tránh nghĩa vụ. Điều kiện áp dụng cụ thể cần được đối chiếu với văn bản hướng dẫn và đánh giá theo từng hồ sơ, nhất là khi cần ngăn chặn tẩu tán tài sản thi hành án.
Ai quyết định và áp dụng khi nào?
Theo Điều 66 khoản 2, Chấp hành viên có thể tự mình hoặc theo yêu cầu bằng văn bản của đương sự để áp dụng các biện pháp ở ba nhóm đầu. Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh do Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự áp dụng.
Theo nội dung tổng hợp từ Điều 66, biện pháp bảo đảm được áp dụng ngay và không phải thông báo trước cho đương sự, nhằm tránh việc người phải thi hành án biết trước rồi tẩu tán. Căn cứ lựa chọn biện pháp được hướng dẫn tại Nghị định số 152/2026/NĐ-CP, trong đó có các yếu tố như nội dung bản án, nghĩa vụ thi hành án, điều kiện của người phải thi hành án và yêu cầu bằng văn bản của đương sự.
Cũng theo Điều 66 khoản 3, người yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm phải chịu trách nhiệm về yêu cầu của mình; nếu yêu cầu sai gây thiệt hại thì phải bồi thường. Vì vậy, đề nghị nên dựa trên thông tin có căn cứ, tránh yêu cầu tràn lan.
Quy trình xử lý khi nghi ngờ tẩu tán tài sản thi hành án
Bước 1: Thu thập thông tin và chứng cứ ban đầu
Người được thi hành án có quyền xác minh và cung cấp thông tin về điều kiện thi hành án của người phải thi hành án theo Điều 6 khoản 1 điểm b Luật 106/2025/QH15. Nên lưu lại những thông tin như địa chỉ tài sản, số tài khoản nếu biết, thông tin giao dịch gần đây, người đang quản lý tài sản.
Tránh thu thập bằng cách xâm phạm bí mật đời tư hoặc hành vi trái pháp luật.
Bước 2: Nộp đơn yêu cầu thi hành án và đề nghị biện pháp bảo đảm bằng văn bản
Nếu chưa yêu cầu thi hành án, cần làm thủ tục trước. Trình tự chi tiết xem tại bài viết yêu cầu thi hành án dân sự tại Đồng Nai. Song song, đương sự có thể gửi văn bản đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án nhằm ngăn chặn chuyển nhượng tài sản, nêu rõ tài sản, lý do lo ngại và đề nghị biện pháp cụ thể.
Bước 3: Chấp hành viên xác minh và áp dụng biện pháp
Chấp hành viên có nhiệm vụ xác minh tài sản và điều kiện thi hành án theo Điều 25 khoản 4 Luật 106/2025/QH15, đồng thời có thể yêu cầu cơ quan, tổ chức liên quan cung cấp thông tin. Trên cơ sở đó, biện pháp bảo đảm thi hành án phù hợp được áp dụng để hạn chế rủi ro tẩu tán tài sản thi hành án.
Bước 4: Xử lý giao dịch đã diễn ra
Nếu tài sản đã bị chuyển nhượng, tặng cho hoặc sang tên, cơ quan thi hành án không tự quyết định hủy giao dịch giữa các bên. Theo Điều 11 khoản 5 điểm c Luật 106/2025/QH15, yêu cầu hủy giấy tờ, giao dịch phát sinh trong quá trình thi hành án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực.
Người được thi hành án cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh giao dịch có dấu hiệu giả tạo hoặc nhằm trốn tránh nghĩa vụ.
Bước 5: Cưỡng chế thi hành án
Khi người phải thi hành án có điều kiện nhưng không tự nguyện thi hành, họ bị cưỡng chế theo Điều 4 khoản 2 Luật 106/2025/QH15. Về trình tự kê biên và bán đấu giá, xem thêm bài cưỡng chế, kê biên tài sản thi hành án.
Hủy hợp đồng tẩu tán: khi nào giao dịch bị vô hiệu?
Điều 124 khoản 2 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch đó vô hiệu. Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu, trong đó nguyên tắc chung là các bên khôi phục tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.
Trong thực tế, để hủy hợp đồng tẩu tán và xử lý tẩu tán tài sản thi hành án qua con đường tố tụng, người được thi hành án phải chứng minh được mục đích trốn tránh nghĩa vụ và tính giả tạo của giao dịch. Đây là phần khó, vì các bên giao dịch thường có hợp đồng, công chứng và việc thanh toán trên giấy tờ.
Chứng cứ thường được cân nhắc gồm thời điểm giao dịch so với thời điểm phát sinh nghĩa vụ, mối quan hệ giữa các bên, mức giá, việc thanh toán thực tế và việc ai vẫn đang quản lý, sử dụng tài sản. Những chứng cứ này sẽ được Tòa án đánh giá theo từng vụ việc, nên không thể bảo đảm kết quả.
Tẩu tán tài sản thi hành án có thể bị xử lý hình sự khi nào?
Điều 16 khoản 1 Luật 106/2025/QH15 nghiêm cấm chuyển quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản thi hành án, cũng như giả mạo, làm sai lệch hồ sơ, dữ liệu để trốn tránh nghĩa vụ thi hành án. Vi phạm có thể bị xử lý hành chính hoặc, nếu đủ yếu tố cấu thành, bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 380 Bộ luật Hình sự 2015 (tội không chấp hành án).
Điều kiện cấu thành và khung hình phạt cụ thể của tội này cần được đối chiếu với văn bản hiện hành, vì Bộ luật Hình sự đã được sửa đổi, bổ sung và việc áp dụng phụ thuộc từng trường hợp. Về ranh giới giữa tranh chấp dân sự và trách nhiệm hình sự, bạn có thể tham khảo thêm bài đòi nợ dân sự hay hình sự.
Người được thi hành án nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi gửi đơn tố giác, tránh trường hợp tố cáo không có căn cứ.
Biện pháp khẩn cấp tạm thời: ngăn chặn từ khi vụ án còn đang giải quyết
Nếu chưa có bản án có hiệu lực mà đã có nguy cơ bên kia tẩu tán, đương sự có thể xem xét đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung), chẳng hạn kê biên tài sản đang tranh chấp hoặc cấm chuyển dịch quyền đối với tài sản. Thủ tục, điều kiện và khoản bảo đảm cần thiết phụ thuộc vào quy định cụ thể của Bộ luật và từng vụ việc, nên cần được luật sư rà soát trước khi nộp đơn.
Một tình huống thực tiễn (minh họa giả định)
Đây là tình huống minh họa giả định, không phải vụ việc có thật. Ông A thắng kiện, bản án buộc ông B trả một khoản tiền. Trong thời gian chờ bản án có hiệu lực, ông B sang tên nhà đất cho người thân. Khi ông A nộp đơn yêu cầu thi hành án, Chấp hành viên xác minh thì thấy tài sản đã đổi chủ.
Trong tình huống này, ông A có thể xem xét: đề nghị biện pháp bảo đảm đối với tài khoản và tài sản còn lại của ông B; thu thập chứng cứ về việc chuyển nhượng; và khởi kiện hoặc đề nghị Tòa án nhân dân khu vực xử lý giao dịch có dấu hiệu giả tạo theo thẩm quyền. Kết quả phụ thuộc vào chứng cứ và đánh giá của Tòa án, không thể biết trước.
Tình huống này cho thấy vì sao cần cân nhắc ngăn chặn tẩu tán tài sản thi hành án từ sớm.
Rủi ro cần lường trước khi xử lý tẩu tán tài sản thi hành án
- Hành động chậm: biện pháp bảo đảm có ý nghĩa nhất khi áp dụng sớm. Chờ đến khi tài sản đã chuyển cho người thứ ba thì việc xử lý phức tạp và kéo dài hơn.
- Yêu cầu thiếu căn cứ: theo Điều 66 khoản 3, người yêu cầu phải chịu trách nhiệm về yêu cầu của mình và có thể phải bồi thường nếu gây thiệt hại.
- Người thứ ba ngay tình: người nhận tài sản có thể cho rằng mình mua bán đúng quy định. Tòa án sẽ xem xét quyền lợi của họ khi giải quyết hậu quả giao dịch.
- Chứng cứ khó thu thập: chứng minh mục đích trốn tránh nghĩa vụ không đơn giản, cần hồ sơ có hệ thống.
- Tài sản không còn: trong một số trường hợp, dù xử lý đúng quy trình, tài sản vẫn không thu hồi được toàn bộ. Luật sư không thể cam kết kết quả thu hồi.
Câu hỏi thường gặp
Khi nghi ngờ đối phương tẩu tán tài sản thi hành án thì nên làm gì trước?
Nên thu thập thông tin tài sản một cách hợp pháp, đồng thời gửi văn bản đề nghị Chấp hành viên áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án (Điều 66 Luật 106/2025/QH15). Đề nghị nên nêu rõ tài sản và lý do lo ngại.
Ai có quyền áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án?
Chấp hành viên áp dụng phong tỏa tài khoản, tạm ngừng giao dịch, tạm giữ tài sản, giấy tờ; Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh (Điều 66 khoản 2).
Cơ quan thi hành án có tự hủy được hợp đồng chuyển nhượng không?
Không. Yêu cầu hủy giấy tờ, giao dịch phát sinh trong quá trình thi hành án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực (Điều 11 khoản 5 điểm c Luật 106/2025/QH15).
Tẩu tán tài sản thi hành án có bị xử lý hình sự không?
Có thể, nếu đủ yếu tố cấu thành tội không chấp hành án theo Điều 380 Bộ luật Hình sự 2015. Điều kiện và khung hình phạt cần đối chiếu văn bản hiện hành và đánh giá theo từng vụ việc.
Biện pháp bảo đảm có phải thông báo trước cho bên phải thi hành án không?
Theo nội dung tổng hợp từ Điều 66 Luật 106/2025/QH15, biện pháp bảo đảm được áp dụng ngay và không phải thông báo trước cho đương sự. Nên đối chiếu toàn văn điều luật khi thực hiện.
Khi nào nên nhờ luật sư hỗ trợ?
Việc ngăn chặn và xử lý tẩu tán tài sản thi hành án đòi hỏi phối hợp giữa thủ tục thi hành án, thủ tục tố tụng tại Tòa án và đôi khi cả thủ tục tố giác. Luật sư có thể hỗ trợ rà soát bản án và thời hiệu, thu thập thông tin tài sản hợp pháp, soạn văn bản đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án, chuẩn bị hồ sơ yêu cầu Tòa án xử lý giao dịch và theo dõi tiến độ với cơ quan thi hành án.
Thuê dịch vụ Luật sư Công ty Luật Chính Danh tại thành phố Đồng Nai: Luật sư Giám đốc Phạm Văn Duẩn cùng đội ngũ hỗ trợ rà soát bản án, đánh giá dấu hiệu tẩu tán tài sản thi hành án, soạn đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm và theo dõi tiến độ với cơ quan thi hành án. Địa chỉ: 8/4 Nguyễn Du, Khu phố Bình Thành, phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai.
Liên hệ Zalo hoặc gọi 0907 399 266 để đặt lịch. Luật sư không hứa trước việc thu hồi được tài sản, vì kết quả tùy hồ sơ, chứng cứ và điều kiện thi hành của bên phải thi hành án.