Hòa Giải Tại Tòa Án: Nên Hòa Giải Hay Xử Đến Cùng

Biên soạn: Luật sư Phạm Văn Duẩn, theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án số 58/2020/QH14. Bài viết phân tích hòa giải tại tòa án: nên chấp nhận hòa giải hay theo đuổi xét xử đến cùng, và giá trị pháp lý của biên bản hòa giải thành.

Khi vụ việc được Tòa án thụ lý, nhiều người băn khoăn không biết có nên đồng ý hòa giải hay cứ để Tòa xét xử cho rõ ràng, dứt điểm. Mỗi lựa chọn đều có ưu, nhược điểm riêng tùy từng vụ việc. Để được tư vấn nên hòa giải hay tiếp tục tố tụng, có thể gọi hotline 0907 399 266.

Hòa giải tại Tòa án là gì, có bắt buộc không

Theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án số 58/2020/QH14, hòa giải tại Tòa án là hoạt động do Hòa giải viên tiến hành trước khi Tòa án thụ lý vụ án dân sự, nhằm hỗ trợ các bên thỏa thuận giải quyết tranh chấp. Đây là một phương thức TỰ NGUYỆN, các bên có quyền lựa chọn hòa giải theo luật này hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo trình tự tố tụng thông thường (trong đó vẫn có bước hòa giải tại Tòa theo Bộ luật Tố tụng dân sự).

Hòa giải theo Bộ luật Tố tụng dân sự: thủ tục bắt buộc trong quá trình xét xử

Trong quá trình giải quyết vụ án dân sự theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án có trách nhiệm tiến hành hòa giải để các đương sự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án, trừ những vụ án không được hòa giải hoặc không tiến hành hòa giải được theo quy định. Đây là bước bắt buộc trong tố tụng (khác với hòa giải tự nguyện trước tố tụng theo Luật 58/2020/QH14), nhưng kết quả hòa giải vẫn phụ thuộc vào sự đồng thuận của các bên.

Nên hòa giải hay xử đến cùng: các yếu tố cần cân nhắc

Hòa giải thường nhanh hơn, chi phí thấp hơn, giữ được quan hệ giữa các bên (đặc biệt quan trọng với tranh chấp gia đình, đối tác kinh doanh lâu năm), và kết quả hòa giải thành có thể được công nhận ngay, có giá trị thi hành như bản án.

Tuy nhiên, hòa giải đòi hỏi các bên nhượng bộ lẫn nhau, không phải lúc nào cũng đạt được kết quả công bằng tuyệt đối theo đúng quy định pháp luật. Nếu một bên có chứng cứ rất vững, yêu cầu rõ ràng, việc theo đuổi xét xử đến cùng có thể mang lại kết quả tốt hơn so với việc nhượng bộ trong hòa giải.

Biên bản hòa giải thành và quyết định công nhận: giá trị pháp lý

Khi các bên hòa giải thành, Tòa án lập biên bản hòa giải thành, và trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày lập biên bản, nếu không có đương sự nào thay đổi ý kiến, Tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự. Quyết định công nhận sự thỏa thuận có hiệu lực pháp luật ngay, không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, và có giá trị thi hành như một bản án đã có hiệu lực.

Một tình huống thực tiễn (minh họa)

Giả định: Tình huống dưới đây được xây dựng để minh họa cách áp dụng pháp luật, không phải vụ việc cụ thể đã xảy ra.

Hai công ty đối tác lâu năm tranh chấp về chất lượng hàng hóa giao, bên mua khởi kiện yêu cầu bồi thường 500 triệu đồng. Trong giai đoạn hòa giải tại Tòa, hai bên thỏa thuận bên bán hoàn trả 300 triệu đồng và tiếp tục hợp tác lâu dài, tránh mất thời gian, chi phí theo đuổi vụ án và giữ được quan hệ kinh doanh. Tòa án lập biên bản hòa giải thành, sau 7 ngày không ai thay đổi ý kiến, Tòa ra quyết định công nhận thỏa thuận, có giá trị thi hành ngay.

Rủi ro cần lường trước khi hòa giải

• Hòa giải thường đòi hỏi nhượng bộ, nếu đồng ý mức thấp hơn thực tế đáng được hưởng có thể bị thiệt về quyền lợi.
• Quyết định công nhận sự thỏa thuận có hiệu lực ngay, không được kháng cáo, nên cần cân nhắc kỹ trước khi đồng ý ký biên bản hòa giải thành.
• Nếu một bên không thực hiện đúng thỏa thuận đã hòa giải, bên còn lại có quyền yêu cầu thi hành án theo quyết định công nhận sự thỏa thuận.
• Một số vụ án theo luật không được hòa giải (ví dụ yêu cầu đòi tài sản của Nhà nước), cần xác định rõ vụ việc của mình có thuộc diện được hòa giải không.

Căn cứ pháp lý áp dụng

Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13; Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án số 58/2020/QH14. Tham khảo thêm hòa giải tại Tòa án trên Thư viện Pháp luật. Người đang gặp vướng mắc về thu thập chứng cứ vụ án dân sự nên đọc thêm để chuẩn bị đầy đủ trước khi quyết định hòa giải hay tiếp tục xét xử.

Câu hỏi thường gặp về hòa giải tại Tòa án

Hòa giải tại Tòa án có bắt buộc không?
Hòa giải theo Luật 58/2020/QH14 là tự nguyện; hòa giải trong quá trình tố tụng theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 là thủ tục bắt buộc Tòa án phải tiến hành, nhưng kết quả phụ thuộc vào sự đồng thuận của các bên.

Quyết định công nhận sự thỏa thuận có bị kháng cáo không?
Không. Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự có hiệu lực pháp luật ngay, không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm.

Không thực hiện đúng thỏa thuận đã hòa giải thì xử lý thế nào?
Bên bị vi phạm có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thi hành theo quyết định công nhận sự thỏa thuận, có giá trị như một bản án đã có hiệu lực pháp luật.

Nguồn tham khảo

Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13; Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án số 58/2020/QH14; Thư viện Pháp luật.

---

Bài viết do Luật sư Phạm Văn Duẩn biên soạn nhằm cung cấp thông tin pháp lý tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cụ thể cho từng vụ việc. Liên hệ hotline 0907 399 266 để được tư vấn trực tiếp.