Tạm Ứng Án Phí Dân Sự: Nộp Lúc Nào, Ai Chịu Án Phí Cuối Cùng

Biên soạn: Luật sư Phạm Văn Duẩn, theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án. Bài viết giải đáp tạm ứng án phí dân sự là gì, nộp lúc nào và ai phải chịu án phí cuối cùng.

Nhiều người ngại khởi kiện vì sợ phải nộp một khoản tiền lớn ngay từ đầu mà không biết rõ sau này ai là người thực sự phải trả. Thực tế, tạm ứng án phí chỉ là khoản nộp trước, không phải án phí cuối cùng. Cần tư vấn cụ thể số tiền phải nộp cho vụ việc của mình, có thể gọi hotline 0907 399 266.

Tạm ứng án phí dân sự là gì, nộp lúc nào

Theo Điều 7 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, mức tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm bằng 50% mức án phí dân sự sơ thẩm có thể phải chịu, nhưng mức tối thiểu không thấp hơn 300.000 đồng. Người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo của Tòa án về việc nộp tiền tạm ứng án phí, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định. Nếu không nộp đúng hạn, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện.

Án phí có giá ngạch: cách tính theo giá trị tranh chấp

Đối với vụ án dân sự có giá ngạch (có thể xác định được giá trị bằng tiền của tài sản tranh chấp), án phí được tính theo tỷ lệ phần trăm giảm dần trên giá trị tranh chấp, quy định cụ thể tại Danh mục mức án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.

Ví dụ, đối với tranh chấp dưới 6 triệu đồng, mức án phí tối thiểu là 300.000 đồng, càng giá trị tranh chấp lớn, tỷ lệ phần trăm áp dụng tính án phí càng giảm dần theo các mức khác nhau. Đối với vụ án không có giá ngạch (ví dụ tranh chấp về quyền nuôi con, ly hôn không chia tài sản), mức án phí là một khoản cố định.

Nghĩa vụ chịu án phí cuối cùng: ai là người phải trả

Theo Điều 26 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, nguyên tắc chung là bên thua kiện phải chịu án phí; nếu các bên thắng một phần, thua một phần, mỗi bên phải chịu án phí tương ứng với phần yêu cầu không được Tòa án chấp nhận.

Nếu các bên tự thỏa thuận được với nhau trước khi mở phiên tòa và được Tòa án công nhận, mỗi bên có thể phải chịu 50% mức án phí, trừ khi có thỏa thuận khác về việc chịu án phí. Số tiền tạm ứng án phí đã nộp trước đó sẽ được trừ vào số án phí thực tế phải chịu.

Một tình huống thực tiễn (minh họa)

Giả định: Tình huống dưới đây được xây dựng để minh họa cách áp dụng pháp luật, không phải vụ việc cụ thể đã xảy ra.

Anh T khởi kiện đòi 200 triệu đồng tiền nợ, tạm ứng án phí phải nộp bằng 50% mức án phí dân sự sơ thẩm dự kiến, khoảng vài triệu đồng tùy theo biểu mức. Tòa án xét xử, chấp nhận toàn bộ yêu cầu của anh T. Theo nguyên tắc bên thua kiện chịu án phí, bên bị kiện phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm, và số tiền tạm ứng án phí anh T đã nộp trước đó được hoàn trả lại từ bên thua kiện khi thi hành án.

Miễn, giảm án phí: đối tượng và điều kiện

• Người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng được xem xét miễn, giảm án phí theo hồ sơ chứng minh cụ thể.
• Hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn của địa phương được miễn án phí nếu có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
• Người yêu cầu cấp dưỡng, bồi thường tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp trong một số trường hợp được miễn tạm ứng án phí.
• Hồ sơ xin miễn, giảm án phí phải nộp kèm đơn khởi kiện, nếu không được chấp thuận, người khởi kiện vẫn phải nộp tạm ứng án phí để đơn được thụ lý.

Căn cứ pháp lý áp dụng

Điều 7, 11, 12, 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14; Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung theo Luật số 85/2025/QH15). Tham khảo thêm mức tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án trên Thư viện Pháp luật. Người đang gặp vướng mắc về đơn khởi kiện bị trả lại nên đọc thêm để chuẩn bị đầy đủ tiền tạm ứng án phí, tránh bị trả đơn vì lý do này.

Câu hỏi thường gặp về tạm ứng án phí dân sự

Không nộp tạm ứng án phí đúng hạn thì sao?
Theo Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nếu người khởi kiện không nộp tiền tạm ứng án phí trong thời hạn được thông báo, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện.

Thắng kiện có được hoàn lại tiền tạm ứng án phí không?
Có. Số tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm đã nộp được tính trừ vào án phí mà bên thua kiện phải chịu, bên thắng kiện được hoàn trả lại khi thi hành án.

Án phí có giá ngạch và không có giá ngạch khác nhau thế nào?
Án phí có giá ngạch tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị tài sản tranh chấp, càng giá trị lớn tỷ lệ áp dụng tính án phí càng giảm dần; án phí không có giá ngạch là mức cố định áp dụng cho các tranh chấp không định giá được bằng tiền.

Nguồn tham khảo

Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14; Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13; Thư viện Pháp luật.

---

Bài viết do Luật sư Phạm Văn Duẩn biên soạn nhằm cung cấp thông tin pháp lý tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cụ thể cho từng vụ việc. Liên hệ hotline 0907 399 266 để được tư vấn trực tiếp.