Biên soạn: Luật sư Phạm Văn Duẩn, theo Luật Thương mại 2005 và Luật Trọng tài thương mại 2010. Khi đối tác không thanh toán đủ tiền hàng, giao hàng sai chất lượng, hoặc chậm giao hàng gây thiệt hại, doanh nghiệp cần xác định đúng nơi giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa — Tòa án hay Trọng tài thương mại — trước khi tiến hành các bước tiếp theo.
Nếu doanh nghiệp đang gặp tranh chấp với đối tác về hợp đồng mua bán hàng hóa, hãy liên hệ sớm để được tư vấn hướng xử lý phù hợp. Gọi hotline 0907 399 266 hoặc đến Văn Phòng Luật Sư Uy Tín Đồng Nai để được hỗ trợ.
Tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa: các dạng phổ biến
Tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa thường phát sinh từ: bên mua không thanh toán hoặc thanh toán chậm; bên bán giao hàng sai số lượng, chất lượng, thời hạn so với thỏa thuận; tranh chấp về bảo hành, đổi trả hàng hóa; hoặc tranh chấp về mức phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại khi một bên không thực hiện đúng cam kết.
Khi nào giải quyết bằng Trọng tài thương mại
Theo Điều 5 Luật Trọng tài thương mại 2010, tranh chấp được giải quyết bằng Trọng tài nếu các bên có thỏa thuận trọng tài. Thỏa thuận này có thể được lập trước khi xảy ra tranh chấp (thường là một điều khoản trong hợp đồng mua bán) hoặc sau khi tranh chấp đã phát sinh, dưới hình thức một điều khoản riêng hoặc văn bản độc lập.
Theo Điều 6, khi các bên đã có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, nếu một bên khởi kiện ra Tòa án, Tòa án phải từ chối thụ lý vụ việc đó, trừ trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc không thể thực hiện được.
Thỏa thuận trọng tài: điều kiện hợp lệ, khi nào vô hiệu
Thỏa thuận trọng tài phải được lập bằng văn bản theo Điều 16 (bao gồm cả hình thức trao đổi qua fax, email, hoặc dẫn chiếu tới văn bản có chứa thỏa thuận). Thỏa thuận trọng tài bị coi là vô hiệu trong các trường hợp:
tranh chấp không phải là tranh chấp thương mại hoặc không có bên nào là thương nhân; người xác lập thỏa thuận không có thẩm quyền; người xác lập không có năng lực hành vi dân sự; hình thức không đáp ứng Điều 16; hoặc một bên bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép khi ký thỏa thuận.
Khi nào Tòa án có thẩm quyền giải quyết
Nếu các bên không có thỏa thuận trọng tài, hoặc thỏa thuận trọng tài bị vô hiệu/không thể thực hiện được, tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa sẽ do Tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Doanh nghiệp cần rà soát kỹ hợp đồng để xác định đã có điều khoản trọng tài hay chưa trước khi quyết định nộp đơn khởi kiện ra Tòa án.
Phán quyết trọng tài: chung thẩm, hiệu lực thi hành ngay
Một điểm khác biệt quan trọng so với xét xử tại Tòa án: theo Luật Trọng tài thương mại 2010, phán quyết trọng tài là chung thẩm, có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành, các bên không có quyền kháng cáo như bản án Tòa án.
Đây là ưu điểm về tốc độ giải quyết, nhưng cũng là điều doanh nghiệp cần lưu ý kỹ trước khi lựa chọn thỏa thuận trọng tài — vì cơ hội “sửa sai” sau phán quyết rất hạn chế (chỉ có thể yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trong một số căn cứ hẹp theo luật định).
Một tình huống thực tiễn khi xử lý tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa (minh họa)
Giả định: một doanh nghiệp bán hàng giao lô hàng không đúng quy cách cho đối tác, đối tác từ chối thanh toán phần còn lại và yêu cầu bồi thường thiệt hại. Hợp đồng có điều khoản trọng tài nhưng doanh nghiệp bán hàng vẫn nộp đơn khởi kiện ra Tòa án.
Trong tình huống như trên, luật sư thường tư vấn: kiểm tra kỹ điều khoản trọng tài trong hợp đồng trước khi nộp đơn — nếu thỏa thuận trọng tài hợp lệ, Tòa án sẽ từ chối thụ lý và doanh nghiệp phải nộp đơn tại Trung tâm trọng tài theo đúng thỏa thuận, tránh mất thời gian do nộp sai nơi có thẩm quyền.
Rủi ro cần lường trước khi xử lý tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa
- Nộp đơn khởi kiện ra Tòa án khi hợp đồng đã có thỏa thuận trọng tài hợp lệ — bị trả lại đơn, mất thời gian.
- Không lưu giữ đầy đủ chứng từ giao nhận hàng, biên bản nghiệm thu chất lượng để chứng minh vi phạm của bên đối tác.
- Chọn trọng tài mà không tính đến việc phán quyết trọng tài không có cơ chế phúc thẩm như bản án Tòa án.
Căn cứ pháp lý áp dụng
Điều 5, 6, 16 Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12; Luật Thương mại số 36/2005/QH11; Bộ luật Tố tụng dân sự. Tham khảo thêm phân tích về điều kiện giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài. Xem thêm bài viết về tranh chấp giữa các thành viên công ty nếu vụ việc còn liên quan tới tranh chấp nội bộ doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa
Hợp đồng không có điều khoản trọng tài thì giải quyết ở đâu?
Nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo Bộ luật Tố tụng dân sự.
Có thể vừa khởi kiện ra Tòa, vừa yêu cầu Trọng tài giải quyết cùng một tranh chấp không?
Không, chỉ một trong hai cơ quan có thẩm quyền giải quyết một tranh chấp cụ thể — nếu có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, Tòa án phải từ chối thụ lý.
Nguồn tham khảo
Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12; Luật Thương mại số 36/2005/QH11; nghiencuuphapluat.vn — Điều kiện giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài.
Bài viết mang tính chất tham khảo pháp lý chung, không thay thế cho ý kiến tư vấn trực tiếp của luật sư đối với từng trường hợp cụ thể. Mọi thắc mắc, Quý khách vui lòng liên hệ Luật sư Phạm Văn Duẩn — Văn Phòng Luật Sư Uy Tín Đồng Nai qua hotline 0907 399 266 để được hỗ trợ kịp thời.
2 bình luận về “Tranh Chấp Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa: Kiện Ra Tòa Hay Ra Trọng Tài”