Điểm Mới Về Thẩm Quyền Tòa Án Nhân Dân Khu Vực Trong Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Doanh Thương Mại

Bởi

Thẩm quyền tòa án tranh chấp thương mại là vấn đề nhiều doanh nghiệp tại Đồng Nai băn khoăn khi có tranh chấp hợp đồng với đối tác, nhất là sau khi hệ thống Tòa án cấp huyện đã chuyển đổi sang mô hình Tòa án nhân dân khu vực.

thẩm quyền tòa án tranh chấp thương mại - luật sư tư vấn tại Đồng Nai

Bài viết làm rõ nguyên tắc xác định thẩm quyền theo lãnh thổ đối với tranh chấp kinh doanh thương mại trong bối cảnh mới.

Tóm Tắt Nhanh

  • TAND khu vực kế thừa toàn bộ thẩm quyền TAND cấp huyện cũ, gồm cả tranh chấp kinh doanh thương mại.
  • Một số vụ phức tạp, có yếu tố nước ngoài vẫn do TAND cấp tỉnh/thành phố giải quyết.
  • Thẩm quyền theo lãnh thổ: nơi bị đơn có trụ sở/cư trú, trừ khi có thỏa thuận khác hợp pháp.
  • Thời hiệu khởi kiện tranh chấp thương mại chỉ 2 năm — cần xác định đúng Tòa án sớm.

Mục Lục

1. Tòa Án Nhân Dân Khu Vực Có Thẩm Quyền Giải Quyết Tranh Chấp Thương Mại Không?

Có. Sau khi Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 chuyển đổi hệ thống Tòa án cấp huyện thành Tòa án nhân dân khu vực (hiệu lực từ 01/7/2025), các TAND khu vực kế thừa toàn bộ thẩm quyền của TAND cấp huyện trước đây, bao gồm cả thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền cấp huyện quy định tại Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.

Quy định này không phân biệt là tranh chấp dân sự thông thường hay kinh doanh thương mại.

2. Thẩm Quyền Tòa Án Tranh Chấp Thương Mại: Khi Nào Thuộc Cấp Tỉnh/Thành Phố?

Một số tranh chấp kinh doanh thương mại phức tạp, có yếu tố nước ngoài, hoặc thuộc trường hợp pháp luật quy định riêng vẫn do Tòa án nhân dân cấp tỉnh/thành phố giải quyết theo thủ tục sơ thẩm, không thuộc thẩm quyền của TAND khu vực. Doanh nghiệp cần luật sư đánh giá cụ thể tính chất vụ việc (giá trị tranh chấp, có yếu tố nước ngoài hay không, loại quan hệ pháp luật) để xác định đúng cấp Tòa án có thẩm quyền, tránh nộp sai nơi.

3. Xác Định TAND Khu Vực Theo Địa Chỉ Trụ Sở Bị Đơn

Nguyên tắc chung về thẩm quyền theo lãnh thổ vẫn không thay đổi: Tòa án nơi bị đơn có trụ sở (nếu bị đơn là doanh nghiệp) hoặc nơi bị đơn cư trú (nếu bị đơn là cá nhân kinh doanh) có thẩm quyền giải quyết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hợp pháp trong hợp đồng (như thỏa thuận trọng tài) hoặc thuộc thẩm quyền theo nơi thực hiện hợp đồng.

Doanh nghiệp cần tra cứu chính xác TAND khu vực phụ trách địa bàn có trụ sở của đối tác (xem bảng tra thẩm quyền TAND khu vực tại Đồng Nai) trước khi nộp đơn.

4. Ảnh Hưởng Đến Doanh Nghiệp Khi Xác Định Sai Thẩm Quyền

Nộp đơn sai thẩm quyền theo lãnh thổ khiến hồ sơ có thể bị trả lại hoặc chuyển đơn, kéo dài thời gian giải quyết — đặc biệt bất lợi khi tranh chấp thương mại có thời hiệu khởi kiện ngắn (2 năm theo Luật Thương mại 2005). Với các tranh chấp có giá trị lớn hoặc đối tác ở nhiều địa bàn khác nhau, doanh nghiệp nên để luật sư rà soát thẩm quyền trước khi soạn hồ sơ khởi kiện.

5. Ví Dụ Minh Họa Xác Định Thẩm Quyền

Ví dụ minh họa, không phải vụ việc cụ thể của khách hàng: Doanh nghiệp A (trụ sở tại Phường Trấn Biên, TP. Đồng Nai) tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa với Doanh nghiệp B (trụ sở tại Phường Long Thành). Nếu Doanh nghiệp A khởi kiện, về nguyên tắc chung thẩm quyền giải quyết sơ thẩm thuộc Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn (Doanh nghiệp B) có trụ sở theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, tức TAND khu vực 2 – Long Thành.

Trừ khi hai bên đã thỏa thuận chọn Tòa án nơi nguyên đơn cư trú/trụ sở hoặc có thỏa thuận trọng tài trong hợp đồng.

6. Trường Hợp Có Thỏa Thuận Trọng Tài Thì Sao?

Nếu hợp đồng giữa hai doanh nghiệp có điều khoản thỏa thuận trọng tài hợp lệ (ví dụ chọn Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam – VIAC), tranh chấp sẽ được giải quyết tại trọng tài thương mại thay vì Tòa án, theo Luật Trọng tài thương mại 2010.

Khi đó, nếu một bên vẫn khởi kiện ra Tòa án, Tòa án sẽ từ chối thụ lý (trừ trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc không thể thực hiện được). Doanh nghiệp cần rà soát kỹ điều khoản giải quyết tranh chấp trong hợp đồng trước khi quyết định nộp đơn ra Tòa án hay trọng tài, để tránh mất thời gian, chi phí do nộp sai nơi có thẩm quyền.

7. Hồ Sơ Khởi Kiện Cần Nộp Kèm Những Gì?

Khi khởi kiện tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, doanh nghiệp cần chuẩn bị: đơn khởi kiện theo đúng mẫu và nội dung quy định tại Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015; bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của các bên; hợp đồng, phụ lục hợp đồng và các văn bản, email, biên bản làm việc liên quan đến giao dịch tranh chấp; chứng từ thanh toán, công nợ (nếu tranh chấp liên quan đến nghĩa vụ thanh toán); và tài liệu chứng minh đã thực hiện các bước thương lượng, đối chiếu công nợ trước khi khởi kiện (nếu có).

Hồ sơ càng đầy đủ, rõ ràng ngay từ đầu, quá trình thụ lý và giải quyết tại Tòa án càng nhanh chóng, hạn chế bị yêu cầu bổ sung nhiều lần.

8. Khi Nào Nên Liên Hệ Luật Sư Về Thẩm Quyền Tòa Án?

Doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi nộp đơn khởi kiện trong các trường hợp: chưa chắc chắn tranh chấp thuộc thẩm quyền TAND khu vực hay TAND cấp tỉnh (đặc biệt khi có yếu tố nước ngoài); hợp đồng có điều khoản trọng tài nhưng chưa rõ có hiệu lực hay không; hoặc bị đơn có nhiều chi nhánh, trụ sở ở nhiều khu vực khác nhau. Xác định đúng thẩm quyền và cơ quan giải quyết tranh chấp ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí tố tụng.

9. Câu Hỏi Thường Gặp

Hợp đồng có điều khoản chọn Tòa án cụ thể thì có bắt buộc theo đó không?
Nếu thỏa thuận về Tòa án giải quyết tranh chấp trong hợp đồng hợp pháp và không trái nguyên tắc thẩm quyền theo lãnh thổ luật định, thỏa thuận đó thường được tôn trọng — cần luật sư xem xét cụ thể điều khoản hợp đồng.

Đối tác là doanh nghiệp có nhiều chi nhánh thì kiện ở đâu?
Thông thường xác định theo nơi đặt trụ sở chính hoặc nơi phát sinh quan hệ hợp đồng tranh chấp, tùy tình huống cụ thể.

Có bắt buộc phải hòa giải trước khi khởi kiện tranh chấp thương mại không?
Không bắt buộc như tranh chấp đất đai, nhưng doanh nghiệp nên cân nhắc gửi công văn yêu cầu thực hiện nghĩa vụ hoặc đàm phán trước để tạo thêm chứng cứ và có cơ hội giải quyết nhanh hơn.

Doanh nghiệp có được thỏa thuận trước một Tòa án cụ thể để giải quyết tranh chấp không?
Có, nếu là tranh chấp mà nguyên đơn có quyền lựa chọn Tòa án theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (ví dụ tranh chấp về hợp đồng), các bên có thể thỏa thuận bằng văn bản chọn Tòa án nơi một trong hai bên cư trú hoặc có trụ sở để giải quyết.

Nếu bị đơn có nhiều chi nhánh ở nhiều khu vực khác nhau thì xác định thẩm quyền theo chi nhánh nào?
Về nguyên tắc xác định theo trụ sở chính của bị đơn (theo đăng ký kinh doanh); trường hợp tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh, nguyên đơn có thể lựa chọn khởi kiện tại Tòa án nơi chi nhánh đó đặt trụ sở, cần luật sư đánh giá cụ thể theo hồ sơ.

Doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài thì thẩm quyền có khác không?
Có. Tranh chấp kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài (một bên là tổ chức, cá nhân nước ngoài, hoặc tài sản tranh chấp ở nước ngoài) thường thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, không phải TAND khu vực, cần luật sư đánh giá cụ thể theo từng trường hợp.

Hợp đồng không ghi rõ điều khoản chọn Tòa án hay trọng tài thì áp dụng quy định nào?
Khi hợp đồng không có thỏa thuận, thẩm quyền được xác định theo quy định chung của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (thông thường là nơi bị đơn có trụ sở), doanh nghiệp không mặc nhiên có quyền chọn Tòa án theo ý muốn của riêng mình.

Kết Luận

Xác định đúng cấp Tòa án và thẩm quyền theo lãnh thổ giúp doanh nghiệp tránh mất thời gian vì nộp đơn sai nơi, đặc biệt quan trọng khi tranh chấp thương mại có thời hiệu khởi kiện ngắn. Doanh nghiệp nên để luật sư rà soát thẩm quyền trước khi soạn hồ sơ khởi kiện.

Xem thêm dịch vụ liên quan: Luật sư tranh chấp kinh doanh thương mại Đồng Nai.

Công ty Luật Chính Danh
Giám đốc: Luật sư Phạm Văn Duẩn
Địa chỉ: 8/4 Nguyễn Du, KP. Bình Thành, Phường Trấn Biên, TP. Đồng Nai
Hotline/Zalo: 0907 399 266 | Email: duanluatsu@gmail.com
Tư vấn miễn phí — Đăng ký tư vấn ngay

Hợp đồng có điều khoản chọn Tòa án cụ thể thì có bắt buộc theo đó không?

Nếu thỏa thuận về Tòa án giải quyết tranh chấp trong hợp đồng hợp pháp và không trái nguyên tắc thẩm quyền theo lãnh thổ luật định, thỏa thuận đó thường được tôn trọng — cần luật sư xem xét cụ thể điều khoản hợp đồng.

Đối tác là doanh nghiệp có nhiều chi nhánh thì kiện ở đâu?

Thông thường xác định theo nơi đặt trụ sở chính hoặc nơi phát sinh quan hệ hợp đồng tranh chấp, tùy tình huống cụ thể.

Có bắt buộc phải hòa giải trước khi khởi kiện tranh chấp thương mại không?

Không bắt buộc như tranh chấp đất đai, nhưng doanh nghiệp nên cân nhắc gửi công văn yêu cầu thực hiện nghĩa vụ hoặc đàm phán trước để tạo thêm chứng cứ và có cơ hội giải quyết nhanh hơn.

Doanh nghiệp có được thỏa thuận trước một Tòa án cụ thể để giải quyết tranh chấp không?

Có, nếu là tranh chấp mà nguyên đơn có quyền lựa chọn Tòa án theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (ví dụ tranh chấp về hợp đồng), các bên có thể thỏa thuận bằng văn bản chọn Tòa án nơi một trong hai bên cư trú hoặc có trụ sở để giải quyết.

Nếu bị đơn có nhiều chi nhánh ở nhiều khu vực khác nhau thì xác định thẩm quyền theo chi nhánh nào?

Về nguyên tắc xác định theo trụ sở chính của bị đơn (theo đăng ký kinh doanh); trường hợp tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh, nguyên đơn có thể lựa chọn khởi kiện tại Tòa án nơi chi nhánh đó đặt trụ sở, cần luật sư đánh giá cụ thể theo hồ sơ.

Doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài thì thẩm quyền có khác không?

Có. Tranh chấp kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài (một bên là tổ chức, cá nhân nước ngoài, hoặc tài sản tranh chấp ở nước ngoài) thường thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, không phải TAND khu vực, cần luật sư đánh giá cụ thể theo từng trường hợp.

Viết một bình luận