Biên soạn: Luật sư Phạm Văn Duẩn, theo Bộ luật Dân sự và Bộ luật Hình sự.
Nhiều người cho vay thỏa thuận lãi cao mà không biết mức nào là hợp pháp, mức nào vượt ngưỡng cho vay lãi nặng. Lãi suất cho vay hợp pháp được pháp luật quy định rõ giới hạn, vượt quá có thể bị vô hiệu phần vượt hoặc bị xử lý hình sự.
Gọi hotline 0907 399 266 để luật sư tư vấn mức lãi suất cho vay hợp pháp và cách xử lý khi thỏa thuận lãi vượt ngưỡng.
Mức lãi suất cho vay hợp pháp theo luật
Theo Điều 468 Bộ luật Dân sự, lãi suất cho vay hợp pháp do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có quy định khác. Nếu lãi suất thỏa thuận vượt quá mức này, phần vượt quá không có hiệu lực.
Cho vay lãi nặng khi nào bị xử lý hình sự
Theo Điều 201 Bộ luật Hình sự, người cho vay với lãi suất gấp 5 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định tại Bộ luật Dân sự (tức từ 100%/năm trở lên), thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên, có thể bị xử lý về tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.
Lãi chậm trả tính như thế nào
Nếu bên vay không trả đúng hạn, theo Điều 468 Bộ luật Dân sự, lãi chậm trả được tính theo lãi suất do hai bên thỏa thuận nhưng không vượt mức tối đa nêu trên, hoặc nếu không thỏa thuận thì áp dụng mức 10%/năm theo quy định chung trên số tiền chậm trả.
Thỏa thuận lãi vượt ngưỡng xử lý thế nào
Khi lãi suất cho vay hợp pháp bị vượt quá, phần lãi vượt mức 20%/năm không có hiệu lực pháp lý, bên vay chỉ phải trả gốc và lãi trong giới hạn hợp pháp. Nếu đã trả vượt mức, bên vay có quyền yêu cầu hoàn trả phần lãi vượt quá đã thanh toán.
Một tình huống thực tiễn (minh họa)
Giả định: Tình huống dưới đây được xây dựng để minh họa cách áp dụng pháp luật, không phải vụ việc cụ thể nào, nhằm giúp người đọc dễ hình dung thực tế.
Hai người thỏa thuận vay tiền với lãi suất 3%/tháng (tương đương 36%/năm), cao hơn mức lãi suất cho vay hợp pháp 20%/năm theo luật. Sau một thời gian, bên vay muốn làm rõ phần lãi nào hợp pháp, phần nào không.
Luật sư tư vấn phần lãi vượt quá 20%/năm không có hiệu lực, bên vay chỉ phải trả lãi trong giới hạn hợp pháp, phần đã trả vượt mức có thể được tính trừ vào nợ gốc hoặc yêu cầu hoàn trả.
Rủi ro cần lường trước về lãi suất cho vay hợp pháp
- Thỏa thuận lãi suất quá cao mà không biết phần vượt mức sẽ không được pháp luật bảo vệ khi có tranh chấp.
- Không phân biệt được lãi suất hợp pháp và mức lãi cấu thành tội cho vay lãi nặng theo Bộ luật Hình sự.
- Ghi lãi suất theo tháng mà không chuyển đổi ra năm để so sánh với ngưỡng 20%/năm, dễ tính nhầm mức lãi thực tế.
Căn cứ pháp lý áp dụng
Bộ luật Dân sự (Điều 468 về lãi suất) và Bộ luật Hình sự (Điều 201 về tội cho vay lãi nặng).
Tham khảo thêm quy định về mức lãi suất cho vay tối đa. Nếu khoản vay đang gặp khó khăn về chứng cứ, có thể tham khảo thêm bài viết về cho vay không giấy tờ đòi lại.
Câu hỏi thường gặp về lãi suất cho vay hợp pháp
Lãi suất 20%/năm áp dụng cho loại vay nào?
Áp dụng cho vay dân sự thông thường giữa cá nhân, tổ chức không phải là tổ chức tín dụng, trừ trường hợp luật chuyên ngành có quy định khác.
Vay ngân hàng có áp dụng mức 20%/năm không?
Không, lãi suất vay tại tổ chức tín dụng áp dụng theo quy định riêng của pháp luật về tín dụng, không theo mức lãi suất cho vay hợp pháp trong Bộ luật Dân sự.
Đã trả lãi vượt mức có đòi lại được không?
Có, bên vay có quyền yêu cầu bên cho vay hoàn trả hoặc tính trừ phần lãi đã trả vượt quá mức lãi suất cho vay hợp pháp vào nợ gốc còn lại.
Nguồn tham khảo
Bộ luật Dân sự; Bộ luật Hình sự.
Bài viết mang tính chất tham khảo pháp lý chung, không thay thế ý kiến luật sư cho từng vụ việc cụ thể. Liên hệ Luật sư Phạm Văn Duẩn qua hotline 0907 399 266 để được tư vấn trực tiếp.