Biên soạn: Luật sư Phạm Văn Duẩn, theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Pháp lệnh Chi phí tố tụng số 05/2024/UBTVQH15 (có hiệu lực từ 1/7/2025). Bài viết giải đáp chi phí thẩm định giá vụ án, chi phí đo đạc đất, chi phí giám định: ai phải trả và tạm ứng bao nhiêu.
Trong nhiều vụ án tranh chấp đất đai, thừa kế, nhiều người bất ngờ khi được Tòa án thông báo phải tạm nộp một khoản tiền không nhỏ cho việc đo đạc, định giá tài sản trước khi vụ án được tiếp tục giải quyết. Cần tư vấn cụ thể về chi phí tố tụng cho vụ việc của mình, có thể gọi hotline 0907 399 266.
Chi phí tố tụng khác gồm những loại nào
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Pháp lệnh Chi phí tố tụng số 05/2024/UBTVQH15, ngoài án phí, lệ phí Tòa án, đương sự có thể phải chịu các chi phí tố tụng khác gồm: Trong đó, chi phí thẩm định giá vụ án và chi phí đo đạc đất là hai loại phổ biến nhất trong các vụ án tranh chấp đất đai, thừa kế.
chi phí giám định (giám định chữ viết, giám định tuổi tài sản, giám định thiệt hại); chi phí định giá tài sản, thẩm định giá tài sản tranh chấp; chi phí đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ đối với đất đai, công trình xây dựng; chi phí cho người làm chứng, người phiên dịch; chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài (nếu có).
Nắm rõ các mức chi phí thẩm định giá vụ án giúp đương sự chủ động chuẩn bị tài chính khi tham gia tố tụng.
Chi phí thẩm định giá tài sản: ai phải tạm ứng trước
Người yêu cầu định giá, thẩm định giá tài sản phải nộp tiền tạm ứng chi phí định giá, thẩm định giá theo quyết định của Tòa án trong thời hạn do Tòa án ấn định. Nếu không nộp đúng hạn mà không có lý do chính đáng, Tòa án coi đó là việc đương sự từ bỏ yêu cầu định giá, thẩm định giá tài sản của mình.
Mức chi phí cụ thể do tổ chức định giá, thẩm định giá xác định và thông báo cho các bên, tính theo giá trị, loại tài sản cần định giá. Đây chính là chi phí thẩm định giá vụ án mà bên yêu cầu phải tạm ứng trước, trước khi Tòa án tiến hành định giá.
Chi phí đo đạc đất trong tranh chấp đất đai
Đối với tranh chấp liên quan đến ranh giới, diện tích đất, Tòa án thường yêu cầu đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ với sự tham gia của cơ quan chuyên môn (Văn phòng đăng ký đất đai, đơn vị đo đạc). Chi phí đo đạc do bên yêu cầu tạm nộp trước, sau đó được tính vào chi phí tố tụng và xử lý theo nguyên tắc chung: bên thua kiện hoặc bên có yêu cầu không được chấp nhận phải chịu phần chi phí tương ứng.
Nghĩa vụ chịu chi phí cuối cùng: nguyên tắc chung
Theo nguyên tắc chung của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, đương sự phải chịu chi phí tố tụng khác nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhận, hoặc theo sự thỏa thuận của các đương sự. Nếu hai bên thắng một phần, thua một phần, mỗi bên chịu chi phí tương ứng với phần yêu cầu của mình không được chấp nhận, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác về việc chịu chi phí tố tụng. Nguyên tắc này áp dụng chung cho mọi loại chi phí tố tụng, bao gồm cả chi phí thẩm định giá vụ án đã tạm ứng trong quá trình giải quyết.
Một tình huống thực tiễn (minh họa)
Giả định: Tình huống dưới đây được xây dựng để minh họa cách áp dụng pháp luật, không phải vụ việc cụ thể đã xảy ra.
Hai anh em tranh chấp ranh giới đất thừa kế, người anh yêu cầu Tòa án đo đạc lại diện tích thực tế. Tòa án ra quyết định đo đạc, thông báo chi phí đo đạc khoảng 8 triệu đồng, yêu cầu người anh tạm nộp trước trong 10 ngày.
Người anh nộp đúng hạn, kết quả đo đạc cho thấy yêu cầu của người anh có cơ sở, Tòa án tuyên người em phải trả lại phần đất lấn chiếm và hoàn trả chi phí đo đạc đã tạm nộp cho người anh. Qua tình huống này có thể thấy, chi phí thẩm định giá vụ án và chi phí đo đạc đất luôn gắn liền với quyền lợi của bên yêu cầu khi Tòa án xem xét kết quả thu thập chứng cứ.
Rủi ro cần lường trước về chi phí tố tụng
- Không nộp tạm ứng chi phí giám định, định giá đúng hạn sẽ bị coi như từ bỏ yêu cầu đó, dù yêu cầu ban đầu có cơ sở.
- Chi phí tạm nộp trước không đồng nghĩa với việc chắc chắn được hoàn lại, phụ thuộc vào kết quả thắng, thua của vụ án.
- Một số loại tranh chấp (ranh giới đất, tuổi tài sản) chi phí giám định, đo đạc có thể khá cao, cần cân nhắc trước khi yêu cầu nếu giá trị tranh chấp không lớn.
- Cần theo dõi sát thời hạn tạm ứng do Tòa án ấn định, tránh bị coi là từ bỏ yêu cầu vì chậm nộp.
Căn cứ pháp lý áp dụng
Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13; Pháp lệnh Chi phí tố tụng số 05/2024/UBTVQH15 (hiệu lực từ 1/7/2025). Tham khảo thêm mức chi chi phí tố tụng từ 1/7/2025 trên Thư viện Pháp luật. Người đang gặp vướng mắc về giám đốc thẩm và tái thẩm nên đọc thêm để hiểu rõ các chi phí tố tụng có thể phát sinh ở từng giai đoạn.
Các căn cứ trên là nền tảng pháp lý để xác định chi phí thẩm định giá vụ án phải tạm ứng trong từng giai đoạn tố tụng.
Câu hỏi thường gặp về chi phí thẩm định giá vụ án
Không nộp tiền tạm ứng chi phí định giá thì sao?
Tòa án coi đó là việc đương sự từ bỏ yêu cầu định giá, thẩm định giá tài sản, trừ trường hợp có lý do chính đáng được Tòa án xem xét.
Thắng kiện có được hoàn lại chi phí đã tạm nộp không?
Có. Chi phí tố tụng khác đã tạm nộp được tính vào tổng chi phí tố tụng, xử lý theo nguyên tắc bên thua kiện hoặc bên có yêu cầu không được chấp nhận phải chịu phần chi phí tương ứng.
Ai xác định mức chi phí giám định, định giá cụ thể?
Tổ chức giám định, định giá được Tòa án chỉ định hoặc các bên thống nhất lựa chọn sẽ xác định và thông báo mức chi phí cụ thể theo quy định của Pháp lệnh Chi phí tố tụng số 05/2024/UBTVQH15.
Nguồn tham khảo
Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13; Pháp lệnh Chi phí tố tụng số 05/2024/UBTVQH15; Thư viện Pháp luật.
Bài viết do Luật sư Phạm Văn Duẩn biên soạn nhằm cung cấp thông tin pháp lý tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cụ thể cho từng vụ việc. Liên hệ hotline 0907 399 266 để được tư vấn trực tiếp.