Người Bị Tạm Giữ, Bị Can Có Những Quyền Gì? Những Điều Cần Biết Khi Làm Việc Với Công An

Quyền của bị can, người bị tạm giữ là điều không ít người và gia đình còn mơ hồ khi nhận được lệnh tạm giữ, quyết định khởi tố bị can. Nắm rõ quyền của bị can và người bị tạm giữ không chỉ giúp người trong cuộc bình tĩnh hơn, mà còn là cơ sở để luật sư bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách hiệu quả. Bài viết hệ thống đầy đủ quyền của người bị tạm giữ và bị can theo quy định hiện hành.

Tóm Tắt Nhanh

• Quyền của bị can, người bị giữ khẩn cấp, bị bắt gồm các quyền cơ bản theo Điều 58 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015: được biết lý do, được giải thích quyền/nghĩa vụ, quyền trình bày, quyền không buộc phải nhận tội, quyền mời luật sư, quyền khiếu nại.
• Bị can có các quyền theo Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015: quyền được biết lý do khởi tố, quyền trình bày, quyền không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình, quyền tự bào chữa hoặc nhờ người bào chữa, quyền đọc/ghi chép tài liệu, quyền khiếu nại.
• Không ai bị coi là có tội khi chưa có bản án kết tội đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án — đây là nguyên tắc suy đoán vô tội xuyên suốt tố tụng hình sự.
• Việc hiểu rõ và thực hiện đúng các quyền này giúp quá trình làm việc với cơ quan điều tra diễn ra minh bạch, đúng trình tự pháp luật.

Mục Lục

1. Người bị giữ khẩn cấp, người bị bắt có quyền gì?
2. Quyền của bị can trong giai đoạn điều tra gồm những gì?
3. Quyền không buộc phải nhận tội — hiểu đúng thế nào?
4. Quyền mời luật sư và quyền gặp luật sư
5. Quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng
6. Những lưu ý thực tế khi làm việc với cơ quan điều tra
7. Câu hỏi thường gặp

1. Người Bị Giữ Khẩn Cấp, Người Bị Bắt Có Quyền Gì?

Theo Điều 58 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt có các quyền: được nghe, nhận lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, lệnh bắt người; được biết lý do mình bị giữ, bị bắt; được cơ quan có thẩm quyền thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ; được trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không bị buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội; được đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu; tự bào chữa hoặc nhờ người bào chữa; được khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

2. Quyền Của Bị Can Trong Giai Đoạn Điều Tra Gồm Những Gì?

Sau khi có quyết định khởi tố bị can, người đó trở thành bị can và được hưởng các quyền theo Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, gồm: được biết rõ lý do mình bị khởi tố; được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ; nhận các quyết định tố tụng liên quan đến mình theo quy định; trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội; đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu; tự bào chữa hoặc nhờ người bào chữa; đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội mình trong hồ sơ vụ án sau khi kết thúc điều tra theo quy định; khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Lưu ý: quyền của bị can rộng hơn quyền của người bị tạm giữ ở một số điểm, do bị can đã chính thức bị khởi tố về một tội danh cụ thể, cần được tiếp cận thông tin đầy đủ hơn để thực hiện quyền bào chữa.

3. Quyền Không Buộc Phải Nhận Tội — Hiểu Đúng Thế Nào?

Một trong những quyền quan trọng nhất, nhưng cũng dễ bị hiểu sai, là quyền “không bị buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội”. Quyền này không có nghĩa là người bị tạm giữ, bị can được quyền khai gian dối hay cản trở điều tra — mà có nghĩa là không ai được ép buộc, dùng vũ lực, đe dọa hoặc các biện pháp trái pháp luật khác để buộc người bị tạm giữ, bị can phải nhận tội hoặc khai theo ý muốn của người hỏi cung. Đây là quyền gắn liền với nguyên tắc suy đoán vô tội — người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự do pháp luật quy định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

4. Quyền Mời Luật Sư Và Quyền Gặp Luật Sư

Cả người bị tạm giữ và bị can đều có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa. Thời điểm luật sư được tham gia tố tụng cụ thể (ngay từ khi tạm giữ hay từ khi khởi tố bị can) đã được phân tích chi tiết tại bài viết Khi nào nên mời luật sư bào chữa? — về nguyên tắc, gia đình nên chủ động mời luật sư càng sớm càng tốt ngay từ giai đoạn tạm giữ, không cần chờ đến khi có quyết định khởi tố.

5. Quyền Của Bị Can Trong Việc Khiếu Nại Quyết Định, Hành Vi Tố Tụng

Nếu người bị tạm giữ, bị can hoặc gia đình nhận thấy quyết định hoặc hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có dấu hiệu không đúng quy định (ví dụ về thủ tục bắt, giữ, hỏi cung), pháp luật cho phép thực hiện quyền khiếu nại theo trình tự quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Luật sư có thể hỗ trợ đánh giá căn cứ và soạn thảo văn bản khiếu nại đúng thẩm quyền, đúng thời hạn.

6. Những Lưu Ý Thực Tế Khi Làm Việc Với Cơ Quan Điều Tra

Trên thực tế tư vấn, một số lưu ý thường gặp: nên yêu cầu được nghe đọc, giải thích rõ lý do bị giữ/bắt/khởi tố trước khi trả lời bất kỳ câu hỏi nào; nên bình tĩnh trình bày đúng sự thật, tránh suy đoán hoặc khai những tình tiết không chắc chắn; có quyền yêu cầu ghi đầy đủ, chính xác lời khai của mình vào biên bản trước khi ký; nếu chưa có luật sư, có thể đề nghị hoãn một số nội dung làm việc để liên hệ mời luật sư theo đúng quyền được pháp luật bảo đảm.

Ví Dụ Minh Họa

Ví dụ minh họa, không phải vụ việc cụ thể của khách hàng: Chị N nhận được thông báo người thân là anh T bị tạm giữ để điều tra về một vụ việc liên quan đến tài sản. Chị N lo lắng không biết anh T có buộc phải khai nhận theo hướng bất lợi hay không. Theo Điều 58 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, anh T có quyền trình bày lời khai, trình bày ý kiến nhưng không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội; đồng thời gia đình có thể mời luật sư ngay từ giai đoạn tạm giữ để hỗ trợ anh T thực hiện đúng và đầy đủ các quyền của mình.

7. Câu Hỏi Thường Gặp

Người bị tạm giữ có bắt buộc phải trả lời mọi câu hỏi của điều tra viên không?
Không bắt buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc nhận tội, nhưng nên trao đổi với luật sư để biết cách trình bày phù hợp, tránh gây bất lợi không cần thiết cho quá trình giải quyết vụ việc.

Bị can có được xem hồ sơ vụ án trong quá trình điều tra không?
Bị can có quyền đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội mình trong hồ sơ vụ án sau khi kết thúc điều tra theo quy định pháp luật, không phải bất kỳ thời điểm nào trong quá trình điều tra.

Nếu bị ép cung, dùng nhục hình thì phải làm gì?
Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật tố tụng hình sự. Người bị tạm giữ, bị can hoặc gia đình cần ghi nhớ, thông báo ngay cho luật sư và có thể thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo theo quy định để được xem xét, xử lý.

Gia đình có được vào gặp người bị tạm giữ không?
Việc thăm gặp người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam được thực hiện theo quy định pháp luật về thi hành tạm giữ, tạm giam và quy chế của cơ sở giam giữ; luật sư có thể tư vấn cụ thể thủ tục xin thăm gặp trong từng trường hợp.

Không đồng ý với nội dung biên bản ghi lời khai thì phải làm sao?
Người được lấy lời khai có quyền yêu cầu ghi đúng, ghi đủ nội dung mình trình bày trước khi ký biên bản; nếu có nội dung không đúng, cần nêu rõ và yêu cầu sửa hoặc ghi ý kiến bổ sung trước khi ký.

Kết Luận

Quyền của bị can, người bị tạm giữ đều được pháp luật bảo đảm cụ thể, rõ ràng ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng hình sự. Hiểu đúng và thực hiện đầy đủ các quyền này — đặc biệt là quyền mời luật sư càng sớm càng tốt — là cách tốt nhất để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân hoặc người thân. Nếu gia đình quý khách đang cần tư vấn về một vụ việc hình sự cụ thể, Văn Phòng Luật Sư Uy Tín Đồng Nai sẵn sàng hỗ trợ tư vấn kịp thời.

Xem thêm dịch vụ liên quan: Luật sư bào chữa hình sự Đồng Nai.

---

Công ty Luật Chính Danh
Giám đốc: Luật sư Phạm Văn Duẩn
Địa chỉ: 8/4 Nguyễn Du, KP. Bình Thành, Phường Trấn Biên, TP. Đồng Nai
Hotline/Zalo: 0907 399 266 | Email: duanluatsu@gmail.com
Tư vấn miễn phí — Đăng ký tư vấn ngay

Căn cứ pháp lý: Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 (Điều 58, Điều 60) — tra cứu và đối chiếu qua Kiểm Sát Online (Viện kiểm sát nhân dân tối cao) và Thư viện pháp luật.