Tòa Án Khu Vực Xét Xử Hình Sự: 2 Tiêu Chí Xác Định Từ 2026

Biên soạn: Luật sư Phạm Văn Duẩn, theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi bởi Luật số 99/2025/QH15, hiệu lực từ 01/7/2025) và Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15.

Người thân vừa bị khởi tố, câu hỏi đầu tiên của cả nhà thường là: vụ án sẽ do tòa nào xử, ở Biên Hòa, Long Thành hay lên thành phố? Tòa án khu vực xét xử hình sự những vụ nào, và dựa vào đâu để biết chính xác? Cần xem hồ sơ cụ thể, gọi 0907 399 266.

Bài này gom lại thành hai câu hỏi dễ nhớ, kèm sơ đồ ra quyết định và bảng tra 14 Tòa án khu vực tại Đồng Nai.

Tòa án khu vực xét xử hình sự: câu hỏi 1 là khung hình phạt cao nhất

Điều 268 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, sửa đổi bởi Luật số 99/2025/QH15, giao cho Tòa án nhân dân khu vực xét xử sơ thẩm các vụ án về tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng mà mức cao nhất của khung hình phạt đến 20 năm tù.

So với trước 01/7/2025, đây là bước mở rộng: Tòa án cấp huyện trước đây chỉ xét xử các tội có mức cao nhất của khung hình phạt đến 15 năm tù. Nói gọn, tòa án khu vực xét xử hình sự phần lớn các vụ án thường gặp của người dân.

Nên xác định theo khung hình phạt của tội danh bị truy tố. Vì vậy hãy đọc kỹ quyết định khởi tố và cáo trạng trước khi kết luận tòa nào xử.

Hiểu đúng phạm vi tòa án khu vực xét xử hình sự giúp gia đình chuẩn bị đúng nơi, đúng thời điểm.

Khi nào vụ án lên Tòa án thành phố Đồng Nai?

Tòa án nhân dân thành phố Đồng Nai, thành lập trên cơ sở Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai theo Nghị quyết 252/NQ-UBTVQH16 ngày 24/4/2026 và hoạt động từ 30/4/2026, xét xử sơ thẩm các vụ án không thuộc thẩm quyền Tòa án khu vực. Cụ thể là các vụ có khung hình phạt chung thân hoặc tử hình.

Ngoài ra, vụ án thuộc diện Tòa án khu vực nhưng có nhiều tình tiết phức tạp, liên quan nhiều cấp, nhiều ngành, dư luận đặc biệt quan tâm, ảnh hưởng chính trị hoặc đối ngoại, hoặc người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên, chức sắc tôn giáo, người có uy tín cao trong dân tộc thiểu số cũng có thể do Tòa án cấp tỉnh xét xử.

Một thay đổi đáng chú ý: vụ án có yếu tố nước ngoài không còn đương nhiên thuộc Tòa án cấp tỉnh như trước.

Vì vậy, ranh giới giữa tòa án khu vực xét xử hình sự và Tòa án thành phố ngày nay rõ ràng hơn trước.

Câu hỏi 2: Tòa án khu vực nào? Căn cứ nơi tội phạm được thực hiện

Về lãnh thổ, Điều 269 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định Tòa án có thẩm quyền xét xử là Tòa án nơi tội phạm được thực hiện. Nếu tội phạm thực hiện ở nhiều nơi hoặc không xác định được nơi thực hiện thì là Tòa án nơi kết thúc việc điều tra.

Điểm hay bị nhầm: tiêu chí là nơi xảy ra hành vi, không phải nơi bị can đang cư trú. Một người ở Cẩm Mỹ gây ra hành vi tại Long Thành thì vụ án tính theo Long Thành.

Nói cách khác, tòa án khu vực xét xử hình sự theo địa bàn xảy ra hành vi, không theo nơi ở của bị cáo.

Bảng dưới đây giúp tra nhanh theo Phụ lục Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15, có hiệu lực từ 01/7/2025. Tên huyện, thành phố chỉ để dễ hình dung, địa bàn chính xác tính theo xã, phường trong Phụ lục.

Tòa án	Địa bàn tương ứng (cách gọi cũ)
Khu vực 1	Biên Hòa
Khu vực 2	Nhơn Trạch, Long Thành
Khu vực 3	Vĩnh Cửu, Trảng Bom
Khu vực 4	Thống Nhất, Long Khánh
Khu vực 5	Cẩm Mỹ
Khu vực 6	Xuân Lộc
Khu vực 7	Định Quán
Khu vực 8	Tân Phú
Khu vực 9	Đồng Xoài, Đồng Phú
Khu vực 10	Chơn Thành, Hớn Quản, Bình Long
Khu vực 11	Phước Long, Phú Riềng
Khu vực 12	Bù Đăng
Khu vực 13	Bù Gia Mập, Bù Đốp
Khu vực 14	Lộc Ninh

Từ ngày 30/4/2026, Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết 30/2026/QH16. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cập nhật cách gọi trong Phụ lục Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 cho phù hợp. Tên các Tòa án khu vực vẫn theo số thứ tự nêu trên.

Với tòa án khu vực xét xử hình sự, con số thứ tự khu vực quan trọng hơn tên huyện cũ.

Muốn đối chiếu thêm theo vụ việc dân sự, xem bài bảng tra thẩm quyền Tòa án khu vực tại Đồng Nai.

Một tình huống thực tiễn (minh họa)

Giả định: anh D cư trú ở Cẩm Mỹ, bị truy tố về một tội có mức cao nhất của khung hình phạt là 7 năm tù. Hành vi bị cáo buộc xảy ra tại Long Thành.

Theo hai tiêu chí trên, khung hình phạt đến 7 năm nằm trong ngưỡng 20 năm nên thuộc Tòa án khu vực. Nơi thực hiện hành vi là Long Thành nên Tòa án có thẩm quyền là Tòa án khu vực 2, không phải khu vực 5 nơi anh D cư trú.

Nếu cáo trạng truy tố tội có khung hình phạt chung thân, vụ án sẽ thuộc Tòa án thành phố Đồng Nai.

Do đó, trước khi kết luận tòa án khu vực xét xử hình sự vụ của mình, hãy đọc kỹ cáo trạng.

Rủi ro cần lường trước khi xác định tòa án khu vực xét xử hình sự

• Nhầm nơi cư trú với nơi tội phạm được thực hiện, dẫn đến chuẩn bị sai địa điểm, sai lịch làm việc.
• Không biết vụ án có dấu hiệu chuyển lên cấp tỉnh do tình tiết phức tạp, nên chậm chuẩn bị bào chữa.
• Dùng thông tin cũ về Tòa án cấp huyện hoặc Tòa án tỉnh, trong khi tên gọi và địa bàn đã đổi.
• Chỉ nhìn tội danh mà không đọc khung hình phạt và cáo trạng.

Những việc nên làm ngay

• Xin bản sao quyết định khởi tố, quyết định truy tố hoặc cáo trạng để xem tội danh và khung hình phạt.
• Ghi lại địa điểm xảy ra hành vi theo hồ sơ vụ án.
• Đối chiếu địa điểm đó với bảng tra 14 Tòa án khu vực ở trên.
• Mời luật sư bào chữa tham gia sớm để rà soát thẩm quyền ngay từ giai đoạn đầu.

Căn cứ pháp lý áp dụng

Thẩm quyền xét xử sơ thẩm nằm ở Điều 268, thẩm quyền theo lãnh thổ nằm ở Điều 269 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015; nội dung sửa đổi xem tại điểm mới của Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi 2025. Sau bản án sơ thẩm, nếu muốn kháng cáo, xem bài kháng cáo bản án hình sự.

Câu hỏi thường gặp về tòa án khu vực xét xử hình sự

Tòa án khu vực xét xử hình sự những vụ nào?
Các vụ án về tội có mức cao nhất của khung hình phạt đến 20 năm tù, trừ vụ án có khung chung thân, tử hình hoặc thuộc diện đặc biệt do Tòa án cấp tỉnh xét xử theo Điều 268.

Tôi ở Cẩm Mỹ nhưng hành vi xảy ra ở Biên Hòa thì tòa nào xử?
Căn cứ Điều 269, thẩm quyền theo nơi tội phạm được thực hiện, nên thuộc Tòa án khu vực 1, không tính theo nơi bạn cư trú.

Tòa án thành phố Đồng Nai chỉ xử những vụ rất nặng?
Chủ yếu là vụ án không thuộc Tòa án khu vực như khung chung thân, tử hình, hoặc vụ phức tạp, đặc biệt theo Điều 268. Tòa án cấp tỉnh cũng có thể xét xử phúc thẩm các bản án của Tòa án khu vực.

Nguồn tham khảo

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015; Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự; Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15; Nghị quyết 30/2026/QH16; Nghị quyết 252/NQ-UBTVQH16 ngày 24/4/2026.

---

Nội dung mang tính tham khảo chung, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng hồ sơ cụ thể. Liên hệ Luật sư Phạm Văn Duẩn, hotline 0907 399 266 để được rà soát thẩm quyền xét xử trong vụ án của bạn.