Bồi Thường Trong Vụ Án Hình Sự: 4 Khoản Được Yêu Cầu

Biên soạn: Luật sư Phạm Văn Duẩn, theo Bộ luật Tố tụng hình sự và Bộ luật Dân sự.

Nạn nhân trong vụ án hình sự thường chỉ quan tâm người phạm tội bị xử lý thế nào, mà quên mất quyền được bồi thường thiệt hại. Bồi thường trong vụ án hình sự là quyền hợp pháp, có thể yêu cầu ngay trong cùng vụ án, không cần kiện dân sự riêng.

Gọi hotline 0907 399 266 để luật sư hướng dẫn thủ tục yêu cầu bồi thường trong vụ án hình sự đúng cách, đúng thời điểm.

Ai được yêu cầu bồi thường trong vụ án hình sự

Theo Điều 63 Bộ luật Tố tụng hình sự, người bị thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra có quyền tham gia tố tụng với tư cách nguyên đơn dân sự, yêu cầu bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản.

Các khoản được yêu cầu bồi thường

Theo Điều 590-592 Bộ luật Dân sự, bồi thường trong vụ án hình sự có thể bao gồm: chi phí cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe; thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút; chi phí mai táng nếu có người chết; tổn thất về tinh thần (bù đắp tổn thất tinh thần).

Thủ tục yêu cầu bồi thường ngay trong vụ án hình sự

Nguyên đơn dân sự nộp đơn yêu cầu bồi thường gửi cơ quan điều tra, viện kiểm sát hoặc tòa án đang thụ lý vụ án hình sự, kèm chứng cứ về thiệt hại thực tế (hóa đơn viện phí, giấy xác nhận thu nhập, hóa đơn mai táng). Tòa án sẽ giải quyết phần bồi thường cùng lúc với phần hình sự trong một bản án.

Khi bị cáo không có khả năng bồi thường

Nếu bị cáo không có tài sản để thi hành bồi thường ngay, nạn nhân vẫn có bản án xác định mức bồi thường, có thể yêu cầu thi hành án dân sự khi bị cáo có tài sản phát sinh sau này, theo quy định Luật Thi hành án dân sự.

Một tình huống thực tiễn (minh họa)

Giả định: Tình huống dưới đây được xây dựng để minh họa cách áp dụng pháp luật, không phải vụ việc cụ thể nào, nhằm giúp người đọc dễ hình dung thực tế.

Một người bị thương do tai nạn giao thông, bên gây tai nạn bị khởi tố hình sự. Nạn nhân không biết mình có thể yêu cầu bồi thường ngay trong vụ án hình sự mà định khởi kiện dân sự riêng sau.

Luật sư tư vấn nạn nhân nộp đơn tham gia với tư cách nguyên đơn dân sự ngay trong vụ án hình sự, kèm hóa đơn viện phí và giấy xác nhận mất thu nhập, giúp tòa giải quyết luôn phần bồi thường trong cùng bản án, không phải kiện lại lần hai.

Rủi ro cần lường trước khi yêu cầu bồi thường trong vụ án hình sự

• Không nộp đơn yêu cầu kịp thời trước khi tòa xét xử, bỏ lỡ cơ hội giải quyết bồi thường cùng vụ án.
• Thiếu chứng cứ cụ thể về thiệt hại (hóa đơn, giấy xác nhận) khiến mức bồi thường được chấp nhận thấp hơn thực tế.
• Nhầm lẫn mức bồi thường tổn thất tinh thần, không biết giới hạn tối đa theo quy định pháp luật hiện hành.

Căn cứ pháp lý áp dụng

Bộ luật Tố tụng hình sự (Điều 63) và Bộ luật Dân sự (Điều 590-592 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng).

Tham khảo thêm quy định về bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự. Nếu gia đình đang xử lý vụ việc xin thay đổi biện pháp ngăn chặn cho người bị tạm giam, có thể tham khảo thêm bài viết về xin thay đổi biện pháp ngăn chặn.

Câu hỏi thường gặp về bồi thường trong vụ án hình sự

Có phải kiện dân sự riêng để được bồi thường không?
Không cần, có thể yêu cầu bồi thường ngay trong vụ án hình sự với tư cách nguyên đơn dân sự, tòa giải quyết cùng lúc với phần hình sự.

Bị cáo không có tiền thì sao?
Tòa vẫn tuyên mức bồi thường trong bản án, nạn nhân có thể yêu cầu thi hành án dân sự khi bị cáo có tài sản phát sinh sau này.

Tổn thất tinh thần có được bồi thường không?
Có, theo Bộ luật Dân sự, mức bồi thường tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận hoặc tòa quyết định trong giới hạn luật định.

Nguồn tham khảo

Bộ luật Tố tụng hình sự; Bộ luật Dân sự.

---

Bài viết mang tính chất tham khảo pháp lý chung, không thay thế ý kiến luật sư cho từng vụ việc cụ thể. Liên hệ Luật sư Phạm Văn Duẩn qua hotline 0907 399 266 để được tư vấn trực tiếp.